انسداد 1271 چاه غیرمجاز در آذربایجان‌ شرقی

گون آیدین،بحران افت سطح آب‌های زیرزمینی طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی در بسیاری از استان‌های کشور تبدیل شده است؛ مسئله‌ای که در استان آذربایجان‌شرقی نیز به‌دلیل وابستگی بالای بخش کشاورزی به منابع آب زیرزمینی، اهمیت مضاعفی یافته است. کارشناسان حوزه آب معتقدند ادامه برداشت‌های بی‌رویه از آبخوان‌ها می‌تواند در بلندمدت علاوه بر کاهش شدید ذخایر آبی، پدیده‌هایی نظیر فرونشست زمین و افت کیفیت منابع آب را به دنبال داشته باشد.

در چنین شرایطی، اجرای برنامه‌های مدیریتی در قالب طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی به عنوان یکی از مهم‌ترین راهکارهای کنترل برداشت و جلوگیری از تشدید بحران آب در دستور کار وزارت نیرو قرار گرفته است. این برنامه با تمرکز بر انسداد چاه‌های غیرمجاز، مدیریت برداشت از چاه‌های مجاز و پایش دقیق مصرف، تلاش دارد روند افت سطح آبخوان‌ها را مهار کرده و زمینه استفاده پایدار از منابع آب را فراهم کند.

استان آذربایجان‌ شرقی نیز در سال‌های اخیر اجرای این برنامه‌ها را با جدیت دنبال کرده و گزارش‌ها حاکی از آن است که مجموعه‌ای از اقدامات نظارتی و مدیریتی در حوزه چاه‌های کشاورزی، کاهش قابل توجهی در حجم برداشت آب از منابع زیرزمینی ایجاد کرده است.

علی اسماعیلی،مجری طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی آذربایجان‌ شرقی در تشریح اقدامات حفاظتی شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان‌شرقی در حوزه منابع آب زیرزمینی اظهار کرد: برنامه‌های راهبردی طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی در سه محور اصلی شامل انسداد چاه‌های غیرمجاز، نصب کنتورهای هوشمند و اصلاح و تعدیل پروانه‌های کشاورزی با هدف کنترل برداشت از آبخوان‌ها و کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی استان با جدیت دنبال می‌شود.

وی با اشاره به مقابله قاطع با برداشت‌های غیرقانونی آب افزود: در سال گذشته یک‌هزار و 271 حلقه چاه غیرمجاز در استان پر و مسلوب‌المنفعه شد که در این میان شهرستان‌های اهر با 122 حلقه، تبریز با 118 حلقه و مرند با 106 حلقه بیشترین آمار انسداد را به خود اختصاص داده‌اند.

مجری طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی آذربایجان‌ شرقی این اقدام را یکی از ابزارهای کلیدی در جلوگیری از افت مستمر سطح آب‌های زیرزمینی و صیانت از آبخوان‌ها عنوان کرد.

اسماعیلی همچنین از نصب 931 دستگاه کنتور هوشمند بر روی چاه‌های بهره‌برداری در استان خبر داد و گفت: شهرستان‌های مراغه، تبریز و شبستر در اجرای این طرح پیشتاز هستند. نصب این کنتورها نقش مهمی در شفاف‌سازی میزان برداشت، مدیریت دقیق مصرف و اجرای صحیح برنامه‌های تعادل‌بخشی دارد.

وی با اشاره به اجرای برنامه اصلاح و تعدیل پروانه‌های بهره‌برداری در بخش کشاورزی تصریح کرد: از ابتدای اجرای طرح احیا و تعادل‌بخشی تاکنون 16 هزار و 291 فقره پروانه کشاورزی در استان اصلاح شده که نتیجه آن کاهش 127.8 میلیون مترمکعبی حجم برداشت آب بوده است.

به گفته اسماعیلی، تنها در سال گذشته 6 هزار و 117 فقره پروانه در استان تعدیل شده و سهم سال 1404 از این کاهش 36.15 میلیون مترمکعب بوده است؛ بیشترین کاهش حجم برداشت نیز مربوط به شهرستان‌های تبریز، میانه و شبستر گزارش شده است.

مجری طرح احیا و تعادل‌بخشی آب‌های زیرزمینی آذربایجان‌شرقی همچنین به همکاری شرکت‌های توزیع برق استان در اجرای طرح «مدیریت توأمان آب و برق» اشاره کرد و افزود: با پایش ماهانه بهره‌برداری چاه‌ها، از برداشت‌های مازاد پس از اتمام حقابه و فعالیت چاه‌ها در فصل غیرزراعی از طریق قطع برق جلوگیری شد که این اقدام دستاوردهای قابل توجهی در کنترل مصارف کشاورزی داشته است.

وی در پایان با تأکید بر اینکه اجرای این برنامه‌ها راهکاری حیاتی برای مقابله با افت سطح آبخوان‌ها و جلوگیری از تشدید بحران آب است، خاطرنشان کرد: حرکت به سمت مدیریت پایدار منابع آب در استان نیازمند همراهی بیشتر بهره‌برداران، دستگاه‌های اجرایی و مشارکت عمومی مردم است.

منبع: تسنیم